कृषी बातम्या
महाराष्ट्राचा APMC कायदा बदलणार! एकसंध कृषी बाजारासाठी नवं विधेयक, Unified Trading Licenceचा मार्ग मोकळा
December 9, 2025 at 11:14 AM IST
बायोचारमुळे शेतकऱ्यांना कार्बन क्रेडिटची नवी कमाई – पिकंही बळकट, मातीही सुपीक!
मुंबई : बायोचार कार्बन क्रेडिट हा शब्द आता जगभर जोरात चर्चेत आहे आणि त्याचा फायदा भारतीय शेतकऱ्यांनाही मिळण्याची मोठी शक्यता निर्माण झाली आहे. पिकांचा कचरा, तण किंवा फडशा अशा अवशेषांना जाळून धूर करण्याऐवजी तो नियंत्रित पद्धतीने बायोचार मध्ये बदलायचा, मातीमध्ये टाकायचा आणि त्यातून कार्बन क्रेडिट विकून वेगळी कमाई करायची – असा हा नवीन मॉडेल आहे. अलीकडेच Google सारख्या मोठ्या टेक कंपन्यांनी भारतातील बायोचार प्रकल्पांकडून हजारो टन कार्बन रिमूव्हल क्रेडिट खरेदी करण्याचा करार केला आहे. विशेष म्हणजे, भारतीय शेतकऱ्यांकडून गोळा होणाऱ्या पिकांच्या अवशेषांपासून हा बायोचार तयार होणार आहे. बायोचार म्हणजे नेमकं काय? साधारण भाषेत सांगायचे तर, पिकांचे अवशेष, गवत, काडीकचरा, शेणखत
Read morePer Drop More Crop योजना: ड्रिप आणि स्प्रिंकलरने प्रत्येक थेंबातून जास्त उत्पन्न कसे मिळवता येते?
मुंबई : शेतातील पाण्याचा प्रत्येक थेंब वाचवून जास्तीत जास्त उत्पादन घ्यावे, या उद्दिष्टाने केंद्र सरकारने Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana (PMKSY) अंतर्गत “Per Drop More Crop” ही मायक्रो इरिगेशन योजना सुरू केली आहे. या योजनेचा भर ड्रिप आणि स्प्रिंकलर सारख्या सूक्ष्म सिंचन पद्धतींकडे वळण्यावर असून, शेतकऱ्यांना प्रणाली बसवण्यासाठी थेट अनुदान दिले जाते. योजना नेमकी काय आहे? Per Drop More Crop (PDMC) हा PMKSY योजनेचा Micro Irrigation Component आहे. ड्रिप व स्प्रिंकलरच्या मदतीने पाणी थेट मुळांजवळ पोचवणे, त्यामुळे पाणी, वीज, मजुरी आणि खतांचा अपव्यय कमी करणे हा या घटकाचा मूलभूत उद्देश आहे. या योजनेतून: यामुळे कमी पाण्यात जास्त क्षेत्र सिंचित होते
Read moreमुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना: ९५% सबसिडीवर सौर पंप – डिझेल खर्चातून कायमची सुटका!
मुंबई : मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना अंतर्गत महाराष्ट्र सरकार शेतकऱ्यांना दिवसा सिंचनाची सोय आणि डिझेल-मोबाइल पंपांच्या खर्चातून दिलासा देण्याच्या दिशेने मोठा पाऊल टाकत आहे. या योजनेतून राज्यातील शेतकऱ्यांना सौर ऊर्जेवर चालणारे ऑफ-ग्रिड कृषी पंप देण्यात येत असून, सरकारचा उद्देश किमान १ लाख सौर पंप बसवण्याचा आहे. ही स्थापना टप्प्याटप्प्याने – २५ हजार, ५० हजार आणि उर्वरित २५ हजार अशा तीन फेजमध्ये करण्याचा आराखडा आहे. या योजनेत सरकार पंपाच्या एकूण किंमतीपैकी सुमारे ९० ते ९५ टक्क्यांपर्यंत अनुदान स्वतः उचलते आणि उरलेल्या थोडक्या रकमेची जबाबदारी शेतकऱ्याची असते. यामागचा मोठा हेतू म्हणजे – ग्रामीण भागात दिवसा स्थिर वीजपुरवठा न मिळाल्यामुळे रात्री अनियमित
Read moreकृषी ड्रोन अनुदान २०२५: आता फवारणी, मोजणी आणि सर्व्हे ड्रोनवर – तुमच्या शेताला किती फायदा?
मुंबई : कृषी ड्रोन अनुदान २०२५ अंतर्गत केंद्र आणि राज्य सरकार आता शेतकऱ्यांना “किसान ड्रोन” खरेदी व वापरासाठी मोठ्या प्रमाणावर पाठबळ देत आहेत. Sub-Mission on Agricultural Mechanization (SMAM) या योजनेतून ड्रोन खरेदीसाठी स्वतंत्र तरतूद आहे आणि २०२५ मध्ये या अनुदानाचा विस्तार करण्यात आला आहे. यामुळे फवारणी, पेरणीपूर्व सर्व्हे, क्षेत्रमोजणी, रोगनियंत्रण, पोषणद्रव्य फवारणी अशी कामे आता आकाशातून अचूक आणि कमी वेळात होऊ शकतात. पारंपरिक पाठीवरील पंप किंवा ट्रॅक्टरवरचे स्प्रे यंत्र यांच्यापेक्षा कमी मजूर, कमी वेळ आणि कमी पाणी वापरून अधिक क्षेत्र कव्हर करणे हा या तंत्रज्ञानाचा मोठा फायदा ठरत आहे. कृषी ड्रोन म्हणजे नेमकं काय आणि शेतात कशासाठी वापरतात? कृषी ड्रोन
Read moreकृषी समृद्धी योजनेस मंजुरी; ड्रोन, शेततळे, BBF यंत्र आणि सुविधा केंद्रांसाठी मोठे अनुदान
मुंबई : महाराष्ट्र सरकारने ‘कृषी समृद्धी योजना’ राबवण्यास मंजुरी देत शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा दिला आहे. एकूण ₹5,668 कोटींचा निधी पुढील तीन वर्षांसाठी मंजूर करण्यात आला असून, बदलत्या हवामानामुळे होणारे नुकसान कमी करणे, शेती उत्पादनात वाढ करणे आणि आधुनिक तंत्रज्ञान ग्रामीण भागात पोहोचवणे हे या योजनेचे प्रमुख उद्देश आहेत. पायाभूत सुविधांमध्ये भरीव गुंतवणूक करून कृषी क्षेत्र अधिक सक्षम करण्यावर या योजनेचा भर आहे. BBF तंत्रज्ञानाचे महत्त्व या योजनेतील पहिला मोठा घटक म्हणजे BBF म्हणजे रुंद सरी वरंबा यंत्र. राज्यात एकूण 25,000 BBF यंत्रांचे वितरण करण्यात येणार असून, एका यंत्राच्या मदतीने हंगामात अंदाजे 100 हेक्टर क्षेत्रावर काम करता येते. या पद्धतीमुळे बियाण्यांचा
Read moreCarbon Credit Biogas Scheme: कात्रज दूध संघाची ‘गोबरसे समृद्धी’ योजना; बायोगॅस युनिटवर 75–78% अनुदान
पुणे जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ (कात्रज दूध), एनडीडीबी ‘मृदा’ आणि सिस्टिमा बायो यांच्या संयुक्त विद्यमाने दूध उत्पादकांसाठी ‘कार्बन क्रेडिट बायोगॅस योजना 2025–26’ अंतर्गत ‘गोबरसे समृद्धी’ कार्यक्रम राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा उद्देश दूध उत्पादक कुटुंबांना स्वच्छ इंधन, सेंद्रिय शेती, आणि पर्यावरण संरक्षण याचा एकत्रित लाभ देणे हा आहे. 6 ते 40 घनमीटर क्षमतेचे बायोगॅस युनिट्स — मोठे अनुदान दूध उत्पादकांच्या घरी असलेल्या पशुधनाच्या संख्येनुसार 6 ते 40 घनमीटर क्षमतेची बायोगॅस युनिट्स उपलब्ध करून दिली जाणार आहेत. ही युनिट्स संघामार्फत अनुदानासह बसविण्यात येणार आहेत. वार्षिक ₹10,000–₹12,000 गॅस बचत बायोगॅस युनिट बसवल्यानंतर: पर्यावरणाचा तिहेरी फायदा या योजनेमुळे: नवीन मॉडेलमध्ये खास सुविधा
Read moreFarmer Success Story: माजी सनदी अधिकाऱ्यांनी दीड एकरात आल्यातून कमावले तब्बल ₹10 लाख; एकरी खर्च किती आला आणि उत्पन्न कसे वाढले?
निवृत्तीनंतर शेतीचा नवा प्रवास सातारा : कऱ्हाड तालुक्यातील किवळ गावातील माजी सनदी अधिकारी तानाजीराव साळुंखे यांनी निवृत्तीनंतर शेतीकडे वळत केलेल्या प्रयोगाने संपूर्ण परिसराचे लक्ष वेधून घेतले आहे. दीर्घकाळ प्रशासकीय सेवेत कार्यरत राहिल्यानंतर त्यांनी पुन्हा मातीशी जोडण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांनी थेट नगदी पिकात हात आजमावला. कमी क्षेत्रात पण जास्त नफा मिळवण्याच्या उद्देशाने त्यांनी दीड एकरात सातारी आल्याची लागवड केली आणि या छोट्या क्षेत्रातूनच तब्बल ₹10 लाखांचे उत्पन्न मिळवून दाखवले. योग्य पीक निवड आणि नियोजनाचा पाया शेती सुरू करण्यापूर्वी त्यांनी जमिनीची गुणवत्ता, पाण्याची उपलब्धता, हवामान आणि बाजारातील मागणी यांचा तपशीलवार अभ्यास केला. ऊसासारख्या पाणीखाऊ आणि खर्चिक पिकाऐवजी त्यांनी कमी पाण्यावर येणारे
Read moreहरभरा आळी स्प्रे शेड्युल: पेरणीनंतर कोणत्या टप्प्यावर कोणती फवारणी करावी?
हरभरा आळी हा रब्बी हंगामात हरभरा पिकाचा सर्वात मोठा शत्रू मानला जातो. सुरुवात लहान अळ्यांपासून होते आणि हळूहळू फुले व घाट्यांपर्यंत नुकसान पोहोचते. हरभरा आळी वेळेवर थांबवायची असेल, तर “कुठलं औषध?” यापेक्षा आधी “कधी फवारणी?” हा प्रश्न महत्वाचा ठरतो. योग्य स्प्रे शेड्युल नसल्यास चांगलं औषध वापरूनही अपेक्षित परिणाम दिसत नाही. खाली पेरणीनंतरच्या वेगवेगळ्या टप्प्यांनुसार हरभरा आळीवर फवारणीचं व्यवहार्य schedule दिलं आहे. हे कोणतंही औषध सुचवणं नसून, वेळेचं नियोजन आणि फवारणीची धोरणात्मक मांडणी आहे. औषधांची निवड नेहमी स्थानिक कृषी विद्यापीठ, कृषि अधिकारी किंवा विश्वासार्ह मार्गदर्शकांकडून घ्यावी. 1) पेरणीनंतर 20–25 दिवस: सर्वप्रथम निरीक्षण आणि हलकी उपाययोजना बिया उगवल्यानंतर साधारण तीन आठवड्यांनी झाडांची
Read moreजैविक पद्धतीने हरभरा आळी नियंत्रण: NPV, Bt आणि नीम अर्कचा सुरक्षित वापर
हरभरा आळीवर नियंत्रण म्हणलं की बहुतेक शेतकऱ्यांच्या डोक्यात पहिल्यांदा येतं ते म्हणजे “कोणतं औषध मारू?”. पण केवळ जोरदार रासायनिक फवारण्या केल्याने काही दिवस सुटका झाली तरी दीर्घकाळात जमीन, उपयुक्त कीटक आणि आपल्या स्वतःच्या आरोग्यावरही परिणाम होतो. म्हणूनच आजच्या काळात जैविक पद्धतीने हरभरा आळी नियंत्रण हे अतिशय महत्त्वाचं आणि व्यावहारिक पर्याय ठरत आहे. या लेखात आपण हरभरा आळीवर वापरता येणारे NPV, Bt आणि नीम अर्क यासारखे जैविक उपाय, त्यांचा योग्य वापर, वेळ आणि काळजीचे मुद्दे अगदी साध्या भाषेत पाहू. हरभरा आळीवर जैविक नियंत्रण का आवश्यक? याच्या उलट, जैविक उपाय नियमित आणि योग्य पद्धतीने वापरले, तर NPV म्हणजे काय आणि हरभऱ्यात कसा
Read moreहरभरा आळीची ओळख: अंडी, अळी, पतंग आणि नुकसानाची फोटोसह माहिती
हरभरा हा रब्बी हंगामातील सर्वात महत्त्वाचा कडधान्य पिकांपैकी एक. या पिकाला सर्वात मोठा धोका देणारी कीड म्हणजे हरभरा आळी किंवा घाटे आळी. योग्य वेळी हरभरा आळीची ओळख झाली, तर पुढचा मोठा प्रादुर्भाव टाळता येतो आणि उत्पादन तसेच नफा दोन्ही वाचवता येतात. हरभरा आळीचं जीवनचक्र अंडी, अळी, कोश आणि पतंग अशा चार टप्प्यांत पूर्ण होतं. या प्रत्येक टप्प्यात कीड कशी दिसते आणि शेतात कोणती लक्षणं दिसतात, हे समजून घेतलं की कीड नियंत्रण अधिक सोपं होतं. हरभरा आळी नेमकी कोणती कीड आहे? शेतकरी भाषेत ही कीड या नावांनी ओळखली जाते.वैज्ञानिक नाव Helicoverpa armigera असे आहे. ही कीड फक्त हरभऱ्यावरच नाही तर कापूस,
Read more