मोहाली (Mohali), पंजाब | 16 सप्टेंबर 2025 : पंजाबमधील मोहाली जिल्ह्यात प्रशासनाने पिकांच्या कापणीसाठी (Harvesting) नवे नियम लागू केले आहेत. आता 16 सप्टेंबर ते 15 नोव्हेंबर या कालावधीत रात्री 6 pm ते सकाळी 10 am या वेळेत कॉम्बाईन हार्वेस्टर (Combine Harvester) वापरण्यास पूर्णतः बंदी घालण्यात आली आहे.
हा निर्णय मुख्यतः भात पिकाच्या (Paddy Crop) काड्या योग्य प्रकारे व्यवस्थापित करण्यासाठी घेण्यात आला आहे. प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, केवळ Super Straw Management System (Super SMS) असलेले यंत्रच कापणीसाठी वापरता येईल.
बंदीचे कारण (Reason Behind the Ban)
- धान्याच्या गुणवत्तेचे रक्षण (Grain Quality Protection): सकाळच्या व रात्रीच्या वेळेत हवेत ओलावा (Moisture) जास्त असतो. अशा स्थितीत कापणी केल्यास भातातील दाण्यांची गुणवत्ता कमी होते.
- स्टबल बर्निंगवर नियंत्रण (Control on Stubble Burning): भाताच्या काड्या जाळण्यामुळे हवा प्रदूषण (Air Pollution) वाढते. Super SMS मशीन वापरल्यास काड्या थेट जमिनीत मिसळल्या जातात आणि प्रदूषण टाळता येते.
- पर्यावरणपूरक शेती (Eco-friendly Farming): नव्या नियमांमुळे शेतीत शाश्वत पद्धतींना प्रोत्साहन मिळणार आहे.
शेतकऱ्यांची प्रतिक्रिया (Farmers’ Reaction)
काही शेतकरी संघटनांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून पर्यावरण संरक्षणासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा असल्याचे सांगितले. मात्र काही शेतकरी म्हणतात की, Super SMS यंत्रे महाग असल्याने त्यांना अतिरिक्त खर्चाचा सामना करावा लागेल. राज्य सरकारने यासाठी अनुदान (Subsidy) किंवा मदत देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
तज्ञांचे मत (Experts’ Opinion)
कृषी तज्ञांचे म्हणणे आहे की, योग्य वेळी आणि योग्य साधनांनी कापणी झाल्यास शेतकऱ्यांचे उत्पादन व नफा दोन्ही वाढतात. तसेच, पिकांचा अवशेष व्यवस्थापन (Crop Residue Management) हा हवामान बदल व प्रदूषण कमी करण्यासाठी मोठा उपाय ठरतो.
मोहालीतील हा निर्णय पंजाबमधील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. जरी सुरुवातीला काही अडचणी येतील तरी दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून हा नियम पर्यावरण संरक्षण (Environment Protection) आणि शाश्वत शेती (Sustainable Farming) यासाठी लाभदायी ठरेल.