पुणे | ११ सप्टेंबर २०२५ : पुणे जिल्ह्यात यंदा कापूस लागवडीखालील क्षेत्रात लक्षणीय वाढ झाली आहे. विशेष म्हणजे, दौंड तालुका या वाढीत सर्वाधिक आघाडीवर असल्याचं कृषी खात्याच्या अहवालातून समोर आलं आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा कापूस लागवडीत तब्बल ७४% वाढ झाल्याची अधिकृत माहिती उपलब्ध झाली आहे.
किती वाढ झाली?
पुणे जिल्ह्यात मागील वर्षी कापूस लागवडीखाली सुमारे ४५,००० हेक्टर क्षेत्र होतं. यंदा हे क्षेत्र वाढून जवळपास ७८,००० हेक्टरपर्यंत पोहोचलं आहे. विशेषतः दौंड, इंदापूर आणि बारामती तालुक्यांमध्ये शेतकऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणात कापूस लागवड केली आहे.
शेतकरी कापूस का पिकवत आहेत?
शेतकऱ्यांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, काही प्रमुख कारणं अशी आहेत –
- मागील हंगामात कापसाला चांगला भाव मिळाला.
- सोयाबीन आणि ज्वारी पिकात आलेल्या अडचणींमुळे शेतकरी पर्याय शोधत होते.
- कापसाच्या बाजारभावात स्थिरता आणि सरकारी खरेदीची खात्री.
- सिंचनाची उपलब्धता वाढल्यामुळे कापूस घेणं सोपं झालं.
दौंड तालुका आघाडीवर
कृषी विभागाच्या माहितीनुसार, पुणे जिल्ह्यातील दौंड तालुक्यातच सर्वाधिक कापूस लागवड झाली आहे. स्थानिक शेतकऱ्यांनी सांगितलं की, “कापसाला गेल्या वर्षी चांगला भाव मिळाल्यामुळे यंदा जास्तीत जास्त शेतकरी या पिकाकडे वळले आहेत.”
आर्थिक परिणाम
कापूस लागवड वाढल्यामुळे –
- उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे.
- शेतकऱ्यांचं उत्पन्न वाढेल अशी अपेक्षा आहे.
- पण जर हवामान अनुकूल नसलं किंवा कीडरोगांचा प्रादुर्भाव झाला तर मोठं नुकसान होऊ शकतं.
हवामानाचा परिणाम
कृषी तज्ज्ञांच्या मते, कापूस पिकासाठी पावसाचं प्रमाण संतुलित असणं अत्यावश्यक आहे. सध्या महाराष्ट्रात पावसाची अनिश्चितता असल्यामुळे कापसाच्या उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी सावधगिरी बाळगणं गरजेचं आहे.
शेतकऱ्यांच्या प्रतिक्रिया
एका शेतकऱ्याने सांगितलं –
“गेल्या वर्षी सोयाबीनचं नुकसान झालं. पण कापसाला चांगला भाव मिळाला. म्हणून यंदा जास्त जमीन कापसासाठी वापरली.”
दुसऱ्या शेतकऱ्याचं म्हणणं –
“सरकारी खरेदी केंद्रांमुळे कापूस विकताना अडचण येत नाही. त्यामुळे कापूस घेणं फायदेशीर वाटतं.”
भविष्यातील अंदाज
कृषी विभागाच्या अहवालानुसार, जर हवामान अनुकूल राहिलं तर पुणे जिल्ह्यात कापसाचं उत्पादन विक्रमी पातळीवर पोहोचू शकतं. मात्र, त्याच वेळी बाजारभावात घट झाली तर शेतकऱ्यांना अपेक्षित फायदा मिळेलच याची खात्री नाही.
पुणे जिल्ह्यात कापूस लागवड वाढणं ही सकारात्मक बाब असली तरी शेतकऱ्यांनी हवामान, कीडरोग आणि बाजारभाव यांवर बारकाईने लक्ष ठेवणं आवश्यक आहे. दौंड तालुक्यातील शेतकरी या वाढीचं नेतृत्व करत आहेत आणि यंदा कापसाचं उत्पादन महाराष्ट्रासाठी नवा विक्रम ठरू शकतं.