पुणे जिल्हा सहकारी दूध उत्पादक संघ (कात्रज दूध), एनडीडीबी ‘मृदा’ आणि सिस्टिमा बायो यांच्या संयुक्त विद्यमाने दूध उत्पादकांसाठी ‘कार्बन क्रेडिट बायोगॅस योजना 2025–26’ अंतर्गत ‘गोबरसे समृद्धी’ कार्यक्रम राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा उद्देश दूध उत्पादक कुटुंबांना स्वच्छ इंधन, सेंद्रिय शेती, आणि पर्यावरण संरक्षण याचा एकत्रित लाभ देणे हा आहे.
6 ते 40 घनमीटर क्षमतेचे बायोगॅस युनिट्स — मोठे अनुदान
दूध उत्पादकांच्या घरी असलेल्या पशुधनाच्या संख्येनुसार 6 ते 40 घनमीटर क्षमतेची बायोगॅस युनिट्स उपलब्ध करून दिली जाणार आहेत.
- सर्व मॉडेल्सवर 75 ते 78% अनुदान
- लहान, मध्यम आणि मोठे पशुधन असलेल्या कुटुंबांसाठी स्वतंत्र पर्याय
ही युनिट्स संघामार्फत अनुदानासह बसविण्यात येणार आहेत.
वार्षिक ₹10,000–₹12,000 गॅस बचत
बायोगॅस युनिट बसवल्यानंतर:
- घरच्या घरी धूरविरहित स्वच्छ इंधन
- वर्षाकाठी ₹10,000–₹12,000 गॅस सिलिंडर खर्चात बचत
- सरपणावरील अवलंबित्व कमी
- महिलांसाठी स्वच्छ, सुरक्षित कुकिंग सुविधा
पर्यावरणाचा तिहेरी फायदा
या योजनेमुळे:
- वृक्षतोडीवर नियंत्रण
- मिथेन–CO₂ उत्सर्जनात घट
- स्वच्छ हवा आणि आरोग्यदायी वातावरण
- शेणखतातून मिळणारे सेंद्रिय खत → रासायनिक खतांवरील खर्चात बचत
नवीन मॉडेलमध्ये खास सुविधा
नवीन बायोगॅस युनिटमध्ये:
- दीर्घकाळ टिकणारा सुरक्षित चार्जिंग लायटर
- शेण कालविण्यासाठी मिक्सिंग टूल
- गॅस सुरक्षेसाठी सेफ्टी व्हॉल्व्ह
- पुनर्वापर करता येणारा फिल्टर
या सुविधांमुळे युनिटचे आयुष्य आणि सुरक्षितता वाढणार आहे.
किंमत आणि अनुदान (उदाहरण – 2 घनमीटर युनिट)
- मूळ किंमत: ₹42,260
- अनुदानानंतर दूध उत्पादकांसाठी किंमत: फक्त ₹10,366
- बायोगॅस लाईन 100 फूटांपेक्षा लांब असल्यास: ₹1,500 अतिरिक्त बूस्टर पंप खर्च
योजनेचा उद्देश — स्वच्छ इंधन + सेंद्रिय शेती + कार्बन क्रेडिट
संघाच्या मते, या योजनेमुळे:
- घरगुती इंधन खर्च घटेल
- सेंद्रिय खतांचा वापर वाढेल
- रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी
- पर्यावरणीय तटस्थता (Carbon Neutrality) वाढीस मदत
- दूध उत्पादक समित्यांमध्ये स्वच्छ ऊर्जा वापराचा प्रसार होईल