नवी दिल्ली, 14 ऑक्टोबर 2025: केंद्र सरकारने पीएम-किसान सन्मान निधी (PM-Kisan) योजनेत मोठी कारवाई सुरू केली आहे. पत्नी–पती दोघांनाही एकाच कुटुंबातून हप्ता मिळत असल्याच्या संशयावरून 31.01 लाख ‘संदिग्ध’ लाभार्थ्यांची यादी तयार करण्यात आली असून, राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांना 15 ऑक्टोबरपर्यंत पडताळणी पूर्ण करण्याचे पत्र कृषी मंत्रालयाने पाठवले आहे. ही प्रक्रिया 21व्या हप्त्याआधी लाभार्थी यादी स्वच्छ करण्यासाठी चालू करण्यात आली आहे.
सरकारच्या तपासणीत, अनेक प्रकरणांमध्ये एकाच कुटुंबातील दोन्ही सदस्यांना अनुदान जमा झाल्याचे आढळले. आतापर्यंत 19.02 लाख प्रकरणांची छाननी पूर्ण झाली असून त्यापैकी सुमारे 93.98% प्रकरणांमध्ये ‘दोन्ही जोडीदारांना’ लाभ मिळाल्याचे पुष्टी झाल्याचे अधिकृत सूत्रांनी सांगितले. त्यामुळे उर्वरित प्रकरणांची छाननी 15 ऑक्टोबर या अंतिम मुदतीपूर्वीच पूर्ण करण्याचा आदेश देण्यात आला आहे.
दरम्यान, काही माध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार, संशयित लाभार्थ्यांमध्ये नाबालिगांच्या खात्यांमध्ये रक्कम जमा होणे किंवा एका कुटुंबातून एकापेक्षा जास्त व्यक्तींना थेट लाभ मिळणे यांसारखे प्रकारही आढळले आहेत. त्यामुळे राज्यांना Aadhaar–बँक सीडिंग, eKYC आणि कुटुंब आधार पडताळणी जलदगतीने पूर्ण करण्यास सांगण्यात आले आहे, जेणेकरून प्रत्यक्ष पात्र शेतकऱ्यांनाच पुढील हप्ता मिळेल.
हे तुमच्यासाठी का महत्त्वाचे?
PM-Kisan अंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना वर्षाला ₹6,000 (त्रैमासिक ₹2,000) थेट खात्यात DBTने दिले जातात. हप्त्यांची नियमितता आणि पारदर्शकता टिकवण्यासाठी डुप्लिकेट/अपात्र नावे हटवणे आवश्यक आहे. मंत्रालयाचा हा उपक्रम म्हणजे ‘बेनिफिशियरी क्लीन-अप’—जेणेकरून राज्यांच्या लाभार्थी याद्या अद्ययावत राहतील आणि निधी योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचेल.
काय बदलणार?—संक्षेपात
- डुप्लिकेट लाभार्थ्यांवर कारवाई: पत्नी–पती दोघांनाही लाभ मिळत असल्यास दोघेही अपात्र ठरू शकतात; कुटुंबातून केवळ एकच सदस्य पात्र राहील.
- राज्यस्तरीय पडताळणी ड्राइव्ह: जिल्हास्तरावर खात्री करून अपात्र नावे हटवणे/रक्कम समायोजन करणे सुरू.
- पुढील हप्त्यापूर्वी सूची स्वच्छ: 21व्या हप्त्याचे क्रेडिट निर्बाध व्हावे म्हणून 15 ऑक्टोबर अंतिम तारीख.
शेतकऱ्यांनी आत्ताच काय करावे? (स्टेप-बाय-स्टेप)
- PM-Kisan पोर्टल उघडा (Beneficiary Status): आपल्या Aadhaar/मोबाईल/खाते क्रमांकाने स्टेटस तपासा. जर नाव किंवा IFSC/खाते तपशील न जुळत असतील तर दुरुस्ती करा.
- eKYC पूर्ण करा: OTP/फेस ऑथेंटिकेशन/बायोमेट्रिकपैकी उपलब्ध पर्यायाने eKYC करा; Aadhaar–बँक सीडिंग नक्की तपासा.
- डुप्लिकेट टाळा: कुटुंबात एकापेक्षा जास्त अर्ज असल्यास एकच पात्र सदस्य ठेवा; अन्यथा अपात्र ठरू शकता.
- शंकांवर जिल्हा कार्यालयाशी संपर्क: CSC/महसूल/कृषी कार्यालयात पडताळणी करून दस्तऐवज अद्ययावत करा. (मंत्रालयीन तपासणी चालू आहे.)
एक संगोपन सूचना (Safety Note):
PM-Kisan संदर्भातील फसवे मेसेज/लिंक्स टाळा. अद्यतने फक्त अधिकृत पोर्टल/चॅनेलवरून तपासा; अधिक माहिती किंवा ई-कायसीसाठी CSC/जिल्हा कार्यालयाची मदत घ्या.