कृषी बातम्या
महाराष्ट्राचा APMC कायदा बदलणार! एकसंध कृषी बाजारासाठी नवं विधेयक, Unified Trading Licenceचा मार्ग मोकळा
December 9, 2025 at 11:14 AM IST
रब्बी हरभरा शेती मार्गदर्शक
रब्बी हरभरा शेती म्हणजे पावसाळा संपल्यानंतर थंडीच्या हंगामात हरभऱ्याची लागवड करून डाळ आणि पेंढा या दोन्ही स्वरूपात उत्पादन घेणे. साधारण ऑक्टोबरच्या शेवटापासून नोव्हेंबर महिन्यात हरभऱ्याची पेरणी केली जाते आणि फेब्रुवारी–मार्चमध्ये काढणी केली जाते. थंड, कोरडे हवामान, मध्यम ओलावा आणि योग्य जमीन या सगळ्यांचा ताळमेळ जुळवून जर बियाणे, पेरणी, खत, पाणी आणि तण–रोग व्यवस्थापन व्यवस्थित केले, तर रब्बी हरभरा शेती शेतकऱ्याला स्थिर आणि चांगला नफा देणारे पीक ठरू शकते. १. रब्बी हरभरा शेतीसाठी हवामान आणि माती हवामान: माती: २. हरभऱ्याच्या वाणांची (जातींची) निवड तुझ्या भागासाठी कृषी विद्यापीठ/कृषी विभाग ज्या वाणांची शिफारस करतो, त्यांना प्राधान्य देणे सर्वात सुरक्षित. वाण निवडताना लक्षात ठेवायच्या
Read moreरब्बी गहू शेती मार्गदर्शक
रब्बी गहू शेती म्हणजे पावसाळा संपल्यानंतर थंडीच्या हंगामात घेतली जाणारी गव्हाची लागवड. साधारण ऑक्टोबरच्या शेवटापासून नोव्हेंबरदरम्यान गहू पेरणी केली जाते आणि फेब्रुवारी ते मार्चच्या काळात कापणी होते. या काळातील थंड व कोरड्या हवामानाचा योग्य उपयोग करून, चांगले बियाणे, नियोजनबद्ध खत–पाणी व्यवस्थापन आणि तण–रोग नियंत्रण यांचा ताळमेळ साधला तर रब्बी गहू हे शेतकऱ्याला स्थिर आणि चांगला नफा देऊ शकणारे पीक ठरते. हा मार्गदर्शक याच प्रवासात एकेक पायरी समजावून सांगतो. १. हवामान आणि मातीची योग्य अट हवामान: माती: २. गव्हाच्या जातीची (वाणांची) निवड प्रत्येक भागासाठी शिफारस केलेल्या वाणांची यादी कृषी विद्यापीठ किंवा कृषी विभागाकडून मिळते. साधारण विचार करताना: शिफारस केलेल्या वाण निवडल्याने
Read moreरब्बी हंगामात कोणती पिके घेतली जातात?
रब्बी हंगामात मुख्यतः थंडी सहन करणारी आणि कमी पावसात येणारी पिके घेतली जातात. भारतात आणि महाराष्ट्रात या हंगामात गहू, हरभरा (चणा), मसूर, मटार, मोहरी, कुसुम, सूर्यफूल, जवस, रब्बी ज्वारी, बार्ली (जव), ओट्स, कांदा, लसूण, फ्लॉवर, कोबी, मटार भाजी, गाजर, बीट, पालक, मेथी, कोथिंबीर, बटाटा, बरसीम आणि लुसेर्नसारखी चारा पिके मोठ्या प्रमाणावर घेतली जातात. थोडक्यात सांगायचं तर, पावसाळ्यानंतरच्या थंड हवामानात जेव्हा धान्य, डाळी, तेलबिया, भाज्या आणि चारा पिकांचा हंगाम सुरू होतो, त्यालाच रब्बी पिकांचा काळ म्हणता येईल. १. रब्बी हंगामातील धान्य पिके रब्बी हंगाम म्हटलं की सर्वात आधी आठवणारी पिके म्हणजे धान्य पिके. २. रब्बी हंगामातील डाळवर्गीय पिके रब्बी हंगाम डाळपिकांसाठी
Read moreरब्बी हंगाम म्हणजे काय?
रब्बी हंगाम म्हणजे पावसाळा (खरीप हंगाम) संपल्यानंतर थंडीच्या काळात येणारा शेतीचा हंगाम होय. साधारण ऑक्टोबरच्या शेवटापासून नोव्हेंबर या काळात या हंगामातील पेरणी केली जाते आणि फेब्रुवारी ते एप्रिलदरम्यान कापणी केली जाते. या काळात तापमान तुलनेने थंड, हवा कोरडी आणि पाऊस फार कमी असतो. खरीप पिकांनंतर जमिनीत राहिलेल्या ओलाव्यावर आणि उपलब्ध सिंचनावर आधार घेऊन घेतल्या जाणाऱ्या पिकांचा जो शेती कालावधी असतो, त्यालाच रब्बी हंगाम असे म्हटले जाते. रब्बी हंगामाचा कालावधी (महिने लक्षात ठेवायची सोपी पद्धत) रब्बी हंगाम नेमका कोणत्या काळात येतो हे लक्षात ठेवण्यासाठी साधा फॉर्म्युला वापरता येतो. पेरणी काळ: कापणी काळ: थोडक्यात सांगायचे तर, “दिवाळीनंतरची पेरणी आणि उन्हाळा सुरू होण्यापूर्वीची
Read moreशून्य मशागत म्हणजे काय?
शून्य मशागत (Zero Tillage / No–till Farming) म्हणजे जमिनीची नांगरट, कुळवणी, पलटणी, मळणी काहीही न करता थेट पीक पेरणे. म्हणजेच ट्रॅक्टरने वारंवार नांगर घेणे, जमिनीला उलथापालथ करणे टाळून जमिनीची नैसर्गिक रचना जस्साच्या तशी ठेवणे – हाच शून्य मशागतीचा मूळ विचार आहे. यामध्ये: थोडक्यात, “जमिनीला शक्य तितकं कमी हात लावून, नैसर्गिक अवस्थेत ठेवून शेती करणे” = शून्य मशागत २. पारंपरिक मशागत व शून्य मशागत – थोडक्यात फरक मुद्दा पारंपरिक मशागत शून्य मशागत नांगरट/कुळवणी अनेक वेळा अगदी कमी किंवा अजिबात नाही इंधन खर्च जास्त (ट्रॅक्टर फेऱ्या जास्त) कमी मातीची उलथापालथ वारंवार नगण्य मातीची धूप (erosion) जास्त कमी ओलावा टिकून राहणे कमी (माती
Read moreद्राक्ष उत्पादनाला हवामानाचा तडाखा—या हंगामात 40–50% घसरणीची शक्यता? ‘ढगाळ-ओलसर’ पॅटर्नमुळे बुरशी रोग वाढले; निर्यात दर्जा व कॅश-फ्लोवर थेट परिणाम
नाशिक, सांगली, सोलापूर व अहमदनगर पट्ट्यातील द्राक्ष बागायतदारांसाठी यंदाचा हंगाम आव्हानात्मक दिसतोय. गेल्या पंधरवड्यात सातत्याने दिसणारा ढगाळ–ओलसर हवामान पॅटर्न, अधूनमधून येणारे अल्पकालीन पावसाचे ‘बर्स्ट’ आणि रात्रीचा दव–थंडावा यामुळे पावडरी/डाऊनी बुरशीचा दबाव वाढला आहे. याचा क्लस्टर सेट, बेरी साईज, बेरी-क्रॅकिंग व शेल्फ-लाइफवर परिणाम होतोय. परिणामी, अनेक बागायतदार उत्पादनात 40–50% घट येण्याची शक्यता व्यक्त करत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, स्प्रे-शेड्यूल ‘ड्राय स्लॉट’ला जुळवणे, कॅनोपी व्यवस्थापन आणि पाण्याचे शिस्तबद्ध व्यवस्थापन—हा पुढील 3–4 आठवड्यांचा ‘गेम-चेंजर’ ठरू शकतो. कोणत्या भागांना जास्त फटका? बागायतदारांसाठी त्वरित अॅक्शन-प्लॅन (आजपासून अमलात) 1) कॅनोपी व्यवस्थापन (Canopy Management): 2) स्प्रे ‘ड्राय स्लॉट’ला जुळवा: 3) पाण्याचे व्यवस्थापन: 4) पोषण (Nutrition) व बेरी-धारणा: 5)
Read moreकर्नाटकातून ऊस महाराष्ट्रात ‘डायव्हर्ट’—कोल्हापूर-सांगली कारखान्यांकडे पुरवठा वाढतो; दर-अपेक्षा, स्लॉटिंग व FRP पेमेंटवर शेतकऱ्यांची नजर
कोल्हापूर/सांगली, 28 ऑक्टोबर 2025: दिवाळीनंतरच्या गाळप हंगामात कर्नाटक सीमेजवळील भागातून ऊस (Sugarcane) महाराष्ट्रातील कोल्हापूर-सांगली पट्ट्यातील साखर कारखान्यांकडे वळत असल्याची हालचाल दिसत आहे. जास्त दर-अपेक्षा, स्लॉट/टोकन सहजता, लॉजिस्टिक्स अंतर आणि क्रशिंग क्षमता या चार कारणांनी हा ‘क्रॉस-बॉर्डर सप्लाय’ वाढू शकतो, असा उद्योग व कृषी वर्तुळांचा अंदाज. याच पार्श्वभूमीवर कारखान्यांनी डिजिटल टोकन/स्लॉटिंग, वजनकाटा क्यू-मॅनेजमेंट, नाईट लोडिंग-उतार यावर कडक शिस्त लावण्यास सुरुवात केली आहे; तर शेतकरी मंडळी FRP (Fair & Remunerative Price) पेमेंट टाइमलाइन, कापणी-वाहतूक खर्च, ‘कचरा’ (trash) कट याबाबत माहिती विचारत आहेत. हे ट्रेंड का वाढतोय?—चार मोठी कारणे शेतकऱ्यांवर थेट परिणाम—काय लक्षात घ्याल? कारखान्यांची तयारी—काय बदलतेय? ‘आजच’ अंमलात आणा—ऊस पुरवठ्याची 15-पॉईंट चेकलिस्ट
Read moreदिवाळीनंतर कांदा बाजारात किंमतींना उभारी—लासलगाव APMC मध्ये सरासरी दर सुमारे 20–25% वर; ‘मर्यादित आवक + चांगला ग्रेड’ यांचा दुहेरी परिणाम
लासलगाव/नाशिक, 28 ऑक्टोबर 2025: दिवाळी सुट्ट्यांनंतर आजपासून लासलगावसह नाशिक पट्ट्यातील प्रमुख कांदा बाजारपेठा (APMC) पुन्हा सुरू होताच किंमतींना उभारी मिळाली. सकाळच्या सत्रात मर्यादित आवक (arrivals) आणि उत्तम ग्रेड (A-grade) ची मागणी यामुळे सरासरी थोकभाव मागील लिलावांच्या तुलनेत सुमारे 20–25% ने वर गेल्याचे व्यापारी स्रोत सांगतात. काही उच्च-ग्रेड/कमी-आर्द्रता लॉट्सना तुलनेने जास्त बोली मिळत असल्याचेही दिसून आले. मात्र, उत्सवी लॉजिस्टिक्स, अलीकडील सरींमुळे साठवणीचा धोका आणि पुढील दोन–तीन दिवसांत वाढणारी आवक या घटकांमुळे भावांत चढ-उतार राहू शकतो—अशी तज्ञांची नोंद. किंमती वाढल्या का?—तीन प्रमुख कारणे बाजारात काय दिसलं? शेतकऱ्यांसाठी आजचे ‘मार्केट-रेडी’ सल्ले व्यापारी/कमिशन एजंटांसाठी ऑप्स-नोट्स ग्राहक/रिटेलवर परिणाम—काय अपेक्षित? थोक दर टेक्निकल उछालाने वर असले
Read moreनाशिक जिल्ह्यात अवकाळी पावसाचा तडाखा—पीक बाधित क्षेत्र वाढते; IMDचा ‘यलो अलर्ट’ कायम, कापणी–वाळवण–साठवण ‘ड्राय स्लॉट’ला जुळवा
नाशिक, 28 ऑक्टोबर 2025: नाशिक विभागात मागील दोन दिवसांत आलेल्या अवकाळी सरी व मेघगर्जना–वीजांच्या बर्स्ट्समुळे कांदा, द्राक्ष, सोयाबीन, कापूस, भात आणि भाजीपाला या पिकांवर परिणाम वाढताना दिसतो. जिल्हा प्रशासनाच्या प्राथमिक आढाव्यानुसार मोठ्या प्रमाणावर पीक बाधित क्षेत्र नोंदले जात आहे; तर भारतीय हवामान खात्याचा (IMD) ‘यलो अलर्ट’ पुढील 24–36 तासांसाठी लागू आहे. त्यामुळे शेतकरी, व्यापारी व APMC व्यवस्थापन यांनी कापणी–वाळवण–लॉजिस्टिक्स यांचे नियोजन कोरड्या विंडोला जुळवावे, असा तज्ज्ञांचा सल्ला. कोणत्या तालुक्यांवर जास्त दबाव? निफाड, येवला, चांदवड, सिन्नर, दिंडोरी, पेठ, कळवण, बागलाण (सटाणा) व इगतपुरी या पट्ट्यांत उभार/काढणीवरील पिकांवर ओलावा वाढला आहे. परिणामी फळावर बुरशी/सड, अंकुर, क्रॅकिंग, तर द्राक्ष/डाळिंब बागांमध्ये पावडरी/डाऊनी बुरशीचा धोका
Read moreIMD शेतकरी बुलेटिन (18–22 ऑक्टोबर): कोकण/मध्य महाराष्ट्र/विदर्भात ठिकठिकाणी सरी—मेघगर्जना व वीजांच्या कडकडाटाचा इशारा; पेरणी–कापणी–साठवणीचे नियोजन कसे कराल?
पुणे/मुंबई, 19 ऑक्टोबर 2025: भारतीय हवामान खात्याच्या (IMD) शेतकरी बुलेटिननुसार 18–22 ऑक्टोबरदरम्यान राज्यातील कोकण, मध्य महाराष्ट्र आणि विदर्भ विभागांमध्ये ठिकठिकाणी हलक्या ते मध्यम सरी पडण्याचा अंदाज आहे. काही ठिकाणी मेघगर्जना, वीजांचा कडकडाट, अल्पकालीन जोरदार सरी आणि वादळी झोत संभवतात. या काळात दिवसा ढगाळ–उन्हाळते वातावरण तर रात्री थोडा थंडावा जाणवेल. जोरदार पावसाचा ठराविक ‘राउंड’ सर्वत्र नाही, पण स्थानिक पातळीवर तडाखेबाज सरी येऊ शकतात—म्हणून पेरणी, कापणी आणि साठवण यांचे विंडो-आधारित नियोजन करण्याचा सल्ला तज्ज्ञांनी दिला आहे. कोणत्या भागांना जास्त लक्ष द्यावे? कृषीवर परिणाम—‘काय बदलणार, काय कराल?’ 1) रब्बी पेरणी (हरभरा/गहू/मोहरी/ज्वारी): 2) कापूस (काढणी/गोळा): 3) सोयाबीन (काढणी/वाळवण/मार्केटिंग): 4) कांदा/बटाटा/भाजीपाला (साठवण/लिलाव): 5) द्राक्ष/डाळिंब/फळबागा: वीज/मेघगर्जना—सुरक्षा
Read more