Mission for Aatmanirbharta in Pulses : केंद्र सरकारने “Mission for Aatmanirbharta in Pulses” या नावाने पुढील काही वर्षांत देशाला डाळ उत्पादनात जवळपास आत्मनिर्भर बनवण्याचा महत्त्वाकांक्षी कार्यक्रम सुरू केला आहे. या कार्यक्रमात विशेष भर तूर, उडीद आणि मसूर या डाळींवर दिला जाणार आहे.
योजनेचे broad उद्दिष्ट असे आहे की ठराविक कालावधीत pulses उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढवून:
- आयात कमी करणे,
- MSP वर खरेदी करण्याची क्षमता वाढवणे,
- आणि शेतकऱ्यांना डाळ पिकांमधून स्थिर व चांगले उत्पन्न मिळवून देणे.
यासाठी सरकारकडून:
- उत्तम दर्जाच्या बियाण्यांचे वितरण,
- प्रात्यक्षिक प्लॉट आणि प्रशिक्षण कार्यक्रम,
- जिल्हा–राज्य स्तरावर procurement centres ची जाळी,
- value addition आणि processing units साठी प्रोत्साहन
अशा अनेक प्रकारे मदत होणार आहे.
डाळ पिकांची एक मोठी जमेची बाजू म्हणजे ती कमी पाण्यावर येणारी आणि मातीतील नत्र (nitrogen) वाढवणारी असतात. त्यामुळे खरीप–रब्बी rotation मध्ये तूर, उडीद, मसूर अशा पिकांचा समावेश केल्यास मातीची सुपीकता टिकते आणि शेतीची जोखीमही कमी होते.
शेतकऱ्यांनी या मिशनचा फायदा घेण्यासाठी:
- स्थानिक कृषी अधिकाऱ्यांकडून उपलब्ध varieties व बियाणे योजनांची माहिती घेणे
- pulses साठी जाहीर MSP आणि खरेदी केंद्रांची माहिती वेळेवर मिळवत राहणे
- FPO किंवा शेतकरी गटातून एकत्र येऊन processing–packing याकडेही लक्ष देणे
अशा काही गोष्टींचा विचार केल्यास डाळ पिके केवळ “तुटवडा भरून काढण्यासाठी” नव्हे, तर खरा उत्पन्नाचा पर्याय ठरू शकतात.