नागपूर, ३ डिसेंबर २०२५ : नागपूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत (APMC) सोयाबीनला आज उत्तम प्रतीच्या मालासाठी कमाल ८,२०० रुपयांपर्यंत दर मिळाल्याची नोंद झाली असून, कमी आवक आणि चांगल्या क्वालिटीमुळे भावांना वरचा हात मिळाल्याचं चित्र दिसत आहे. साधारण मालाचा सरासरी दर ७,२००–७,८०० रुपयांच्या दरम्यान राहिला, तर काही निवडक लॉटना ८,०००–८,२०० रुपये क्विंटलपर्यंत भाव मिळाल्याचं बाजार समिती स्रोतांकडून समजतं.
कमी आवक + चांगला दर्जा = भावाला हातभार
नागपूर APMCमधील आजच्या लिलावात सोयाबीनची येळ मर्यादित होती. अनेक शेतकऱ्यांकडून –
- घरगुती साठवणूक
- पुढील वाढीची अपेक्षा
- आणि वाहतुकीचा वाढता खर्च
या तिन्ही कारणांमुळे काही प्रमाणात माल मागे धरून ठेवला जात असल्याचं व्यापाऱ्यांनी सांगितलं. त्यामुळे मंडईत आलेला उत्तम प्रतीचा स्वच्छ व कोरडा माल चांगल्या भावाला गेला.
साधारण प्रतीच्या मालाला ७,२२५–७,६०० रुपये,
तर उच्च दर्जाच्या निवडक लॉटना ८,०००–८,२०० रुपये क्विंटलपर्यंत दर मिळाल्याचं प्राथमिक आकडेवारीवरून दिसतं.
आंतरराष्ट्रीय बाजार, तेलबिया ट्रेंड आणि भावचाल
सोयाबीनचा भाव फक्त स्थानिक आवक–जावकावर नाही, तर –
- आंतरराष्ट्रीय तेलबिया बाजाराचे दर,
- सोयाऑईल आणि सोयामीलचे भाव,
- देशांतर्गत रिफायनरी आणि फीड उद्योगांची मागणी,
यावरही मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतो.
अलीकडच्या काळात आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सोयाबीनमध्ये मोठे चढउतार दिसत असले तरी, देशातील काही महत्वाच्या बाजारांत मध्यम ते चांगला ट्रेंड नोंदवला जात आहे. त्यामुळे नागपूरसारख्या मोठ्या बाजारात उत्तम दर्जाच्या मालाला ८ हजारांच्या पुढे दर मिळणं शेतकऱ्यांसाठी सकारात्मक संकेत मानला जातो.
शेतकऱ्यांची मिश्र प्रतिक्रिया – “दर चांगले, पण खर्चही कमी नाही”
बाजारात आलेल्या अनेक शेतकऱ्यांचं म्हणणं आहे –
- बियाणे, खतं, कीडनाशक–बुरशीनाशक, मजुरी आणि पाणी यांचा खर्च
- त्यात डिझेल, ट्रॅक्टर, ट्रॉली भाडं, बाजार शुल्क
हे सगळं धरलं तर एकरी उत्पादन खर्च खूप वाढलाय.
काही शेतकरी म्हणाले,
“८ हजाराचा दर चांगला वाटतो, पण उत्पादन कमी आलं तर खर्च भरून येतो की नाही, हे बघावं लागतं. ज्या ठिकाणी पीक चांगलं आलंय त्यांना फायदा आहे; पावसाच्या तफावतीमुळे काहींचं उत्पादन घसरलं, त्यांच्यासाठी हे दर फक्त तोटा कमी करणारे आहेत.”
तर काही प्रगत शेतकरी म्हणाले,
“गेल्या काही हंगामांच्या तुलनेत यंदा सोयाबीनला थोडा स्थिर आणि चांगला ट्रेंड मिळतोय. जर सरकारनं MSPचा प्रभावी अंमल आणि बाजार समितीची खरेदी व्यवस्थित ठेवली, तर शेतकऱ्यांना पुढे सोयाबीनमध्ये थोडा विश्वास परत येऊ शकेल.”
व्यापाऱ्यांचा अंदाज – पुढचे काही दिवस कसे जाऊ शकतात?
नागपूर बाजारातील काही प्रमुख व्यापार्यांच्या मतानुसार –
- आवक अचानक वाढली तर दरात थोडी नरमाई येऊ शकते
- जर आवक नियंत्रित राहिली आणि
- आंतरराष्ट्रीय बाजारात मोठी घसरण झाली नाही,
- रिफायनरी–फीड उद्योगांकडून मागणी कायम राहिली,
तर दर ७,०००–८,०००+ या रेंजमध्ये काही काळ फिरण्याची शक्यता आहे.
तथापि, त्यांनीच हेही स्पष्ट केलं की,
“अशा भावांवर शेतकऱ्यांनी थोडा माल विकून किमान खर्च सुरक्षित करावा, आणि उरलेला माल परिस्थितीकडे बघून हळूहळू विकावा, हा साधा पण महत्वाचा नियम आहे. सगळा माल एकाच भावावर हातातून जाऊ देणं, किंवा पूर्णपणे थांबवणं – दोन्ही टोकाचे निर्णय टाळायला हवेत.”
शेतकऱ्यांसाठी सूचनात्मक मुद्दे
कृषी तज्ज्ञ आणि बाजार विश्लेषकांचा शेतकऱ्यांना सल्ला –
- दर्जा (क्वॉलिटी) सांभाळा:
स्वच्छ, कोरडा, कमीत कमी तुटलेला आणि मिश्रित नसलेला माल नेहमीच जास्त भाव मिळवून देतो. - वजन आणि नोंदी स्पष्ट ठेवा:
तोल, पावत्या, काटा–फरक याकडे लक्ष द्या. छोट्या चुका मिळून मोठा तोटा देऊ शकतात. - हप्त्यांमध्ये विक्री करा:
बाजारात दर जास्त असताना कमीत कमी खर्च आणि कर्ज मॅनेज होईल इतका माल नक्की विकून टाका. उरलेला साठा योग्य जागी आणि योग्य आर्द्रतेत ठेवा. - योजना आणि विम्याचा फायदा पहा:
उत्पादकता कमी असेल आणि पिक विम्याची अट पूर्ण होत असेल, तर त्याबाबतही माहिती करून घ्या.
हेही वाचा: कर्नाटकातील कळबुर्गीत अतिवृष्टीग्रस्त शेतकऱ्यांना दिलासा; इनपुट सबसिडी थेट खात्यात जमा करण्याचे बँकांना आदेश
महाराष्ट्रभर ‘शक्तीपीठ’ महामार्ग योजनेविरोधात शेतकऱ्यांचा ठाकलेला मोर्चा; “एक इंच जमीनही देणार नाही” असा इशारा